ต้อนรับสัปดาห์แรกของ Pride Month ค่ะ หนึ่งใน J-Pop culture ใครหลายคนชื่นชอบ คือสื่อบันเทิงเกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศและสเปกตรัมของสาว sapphic นั่นก็คือสื่อที่เรียกว่า Yuri นั่นเองค่ะ หลายคนอาจจะได้ยินคำว่า วาย, สาววาย, ยาโอย (Yaoi) พลันอาจจะคิดไปว่าเป็นสื่อเกี่ยวกับชายรักชาย (mlm) เสียหมด แต่ในสังคมไทยคำว่า วาย ยังมีพื้นที่สำหรับทุ่งดอกลิลลี่และความรักสำหรับหญิงรักหญิง (wlw) อยู่นะคะ

百合 (yu-ri)

เป็นคำนาม หมายถึง
- ดอกลิลลี่
- ยูริ เรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างผู้หญิงตามประเภทสื่อบันเทิง เช่น มังงะ หรือนิยาย

แล้ว Yuri (百合) นี่ คืออะไรแน่กันนะ?
 

ที่มาของคำว่า Yuri (百合) ถ้าเราแปลตรงตัวจะมีความหมายว่า "ดอกลิลลี่" ค่ะ ซึ่งเริ่มนำมาใช้เรียกหญิงรักหญิงในช่วงปี 1970 โดยนิตยสารสำหรับเกย์ชายในยุคนั้นได้สร้างคำว่า Yurizoku (เผ่าลิลลี่) เพื่อเรียกกลุ่มเลสเบี้ยน จนกลายมาเป็นคำสแลงที่ใช้ในวงการการ์ตูนและอนิเมะในปัจจุบันค่ะ

โดยในมิติของสังคมนั้นจะมีมุมมองต่อคำคำนี้ด้วยเลนส์ที่แตกต่างกัน
หากมองผ่านเลนส์ภาคอุตสาหกรรมคำนี้ จะสื่อไปถึงเรื่องราวที่เน้นตัวละครหญิง มิตรภาพ ความสนิทสนม หรือการ Skinship โดยที่ตัวละครอาจจะไม่ได้มีความรักเชิงชู้สาวกันจริง ๆ ค่ะ(เป็นมิตรภาพแบบบริสุทธิ์) แต่ในเลนส์ของแฟนนิตยสารเฉพาะกลุ่มแล้วนั้น มองว่าต้องเป็นเรื่องราวที่มีเนื้อหาความรักหรือความสัมพันธ์แบบหญิงรักหญิง (Queer/wlw) ที่ก้าวข้ามคำว่าเพื่อนอย่างชัดเจนค่ะ

โดย Yuri ในสังคมก้าวผ่านจนแบ่งออกมาได้เป็น 3 ยุคหลัก

► ยุคละครเวทีทาการาซุกะ (Takarazuka Revue - ยุค 1910s)
คณะละครเวทีหญิงล้วนที่ผู้หญิงต้องมารับบทเป็นผู้ชาย (Otokoyaku) แม้ภาพลักษณ์ภายนอกจะเน้นเรื่องการปลดแอกและเสริมพลังหญิง (Female Empowerment) แต่การก้าวข้ามกรอบทางเพศนี้ได้สร้างวัฒนธรรมแฟนคลับผู้หญิงที่เหนียวแน่น และส่งอิทธิพลต่อแนวภาพลักษณ์ของยูริในอนาคต

► ยุควรรณกรรม Class S (ยุค 1910s - 1930s)
 ขบวนการวรรณกรรมในโรงเรียนหญิงล้วน (เช่น เรื่อง Hanamonogatari) ที่เล่าถึง "มิตรภาพที่โรแมนติก" ระหว่างรุ่นพี่รุ่นน้อง ความสัมพันธ์มักมีความคลุมเครือระว่างเพื่อนสนิทกับคนรัก และในสังคมยุคนั้นมักถูกมองว่าเป็นแค่ "ช่วงชีวิตชั่วคราว" ก่อนที่พวกเธอจะเรียนจบและไปแต่งงานกับผู้ชายและ สุดท้าย

► ยุคของกลุ่มนักวาด Year 24 Mangaka (ยุค 1970s)
 กลุ่มนักวาดการ์ตูนผู้หญิงที่เกิดในปีโชวะที่ 24 ได้ปฏิวัติวงการการ์ตูนตาหวาน (Shōjo) โดยใส่เนื้อหาการเมือง เพศสภาพ และความรักเพศเดียวกันเข้ามา (เช่น เรื่อง Rose of Versailles และ Oniisama e) ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญให้กับการ์ตูนแนว Yaoi และ Yuri ยุคใหม่ค่ะ

แนะนำผลงานชิ้นโบว์แดงคลาสสิกจับใจทุ่งลิลลี่ (ผลงานยูริ ปี 1990s - 2000s)

♦ Revolutionary Girl Utena (สาวน้อยปฏิวัติอูเทนะ)
อนิเมะ/มังงะขึ้นหิ้งที่ตั้งคำถามกับบทบาททางเพศ (ผู้หญิงที่อยากเป็นเจ้าชาย) และความสัมพันธ์อันลึกซึ้งระหว่างตัวละครหลัก

♦ Sailor Moon (เซเลอร์มูน)
มีคู่รักหญิงที่เป็นตำนานและชัดเจนในเนื้อเรื่องหลักอย่าง เซเลอร์ยูเรนัส และ เซเลอร์เนปจูน

♦ Maria-sama ga Miteru (รับสั่งจากมาเรีย)
ผลงานที่สะท้อนกลิ่นอายความสัมพันธ์ระบบพี่น้องในโรงเรียนหญิงล้วนแบบ Class S ได้อย่างชัดเจนที่สุด

แนะนำผลงานจับใจทุ่งลิลลี่ยุคใหม่ (สำหรับผู้ที่เริ่มสนใจเข้าแดนทุ่งลิลลี่)

♦ Yagate Kimi ni Naru (Bloom Into You / สุดท้ายก็คือเธอ)
ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผลงานยูริยุคใหม่ที่ดีที่สุด เรื่องราวของเด็กสาวสองคนที่ค้นหาตัวตน ความรัก และยังสอดแทรกประเด็นเรื่อง Aromantic (ความไม่รู้สึกรักใคร่) และ Asexuality (ความไม่ฝักใฝ่ทางเพศ) ได้อย่างยอดเยี่ยม

♦ Shimanami Tasogare (Our Dreams at Dusk)
แม้จะไม่ใช่การ์ตูนยูริโดยตรง แต่เป็นมังงะ 4 เล่มจบที่ถ่ายทอดชีวิตและตัวตนของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศในสังคมญี่ปุ่นต่างจังหวัดได้อย่างงดงาม ละเอียดอ่อน และสมจริงที่สุดเรื่องหนึ่ง

♦ Ki ni Natteru Hito ga Otoko Janakatta (คนที่เธอปิ๊งความจริงไม่ใช่ผู้ชาย)
มังงะยูริเล่มสีเขียวสุดโดดเด่น ยอดฮิตของนักเขียน สุมิโกะ อาราอิ เป็นเรื่องราวของสาวแกลที่ตกหลุมรักหนุ่มหล่อพนักงานร้านขายซีดี แต่ความจริงแล้วเขาคือเพื่อนสาวสุดจืดจางในห้องเรียน

ขอขอบคุณ: https://www.tofugu.com/japan/yuri-manga-anime-recommendations/